Maratha Reservation Andolan ने अखेर ऐतिहासिक यश मिळवले आहे. मुंबईतील आजाद मैदानावर गेले पाच दिवस उपोषण करणारे मराठा क्रांतीचे नेते मनोज जरांगे पाटिल यांनी अखेर आपला अनशन सोडला. सरकारशी झालेल्या चर्चेनंतर त्यांच्या महत्त्वाच्या मागण्या मान्य झाल्याने त्यांनी उपोषण तोडले.
या क्षणी राज्याचे वरिष्ठ मंत्री राधाकृष्ण विखे पाटिल उपस्थित होते आणि त्यांनी आपल्या हातांनी मनोज जरांगे यांना ज्यूस पाजून उपोषण संपवले. मराठा समाजासाठी हा दिवस एक मोठा विजय मानला जात आहे.
मराठा आरक्षण आंदोलनाची पार्श्वभूमी
मराठा समाजाला आरक्षण मिळावे, ही मागणी अनेक वर्षांपासून सुरू होती. शिक्षण, रोजगार आणि सामाजिक न्यायासाठी आरक्षण आवश्यक आहे, असे मत मराठा समाजाने मांडले.
2023-24 दरम्यान जालना आणि इतर ठिकाणी मराठा समाजाने मोठे आंदोलन केले होते. त्या काळातही मनोज जरांगे यांनी अनशन करत आपली मागणी राज्यासमोर ठामपणे मांडली होती.
याच मागणीला पुढे नेत त्यांनी यंदा पुन्हा मुंबईच्या आजाद मैदानावर उपोषण सुरू केले.
पाच दिवसांचा उपोषण आणि वाढते तणाव
Maratha Reservation Andolan चे हे उपोषण पाच दिवस चालले. या काळात हजारो कार्यकर्ते आणि समाजबांधव रोज मैदानावर हजर होते.
दरम्यान, आंदोलनामुळे राज्य सरकारवर मोठा दबाव वाढला. जनतेत नाराजी पसरू नये आणि सामाजिक तणाव वाढू नये म्हणून सरकारला तातडीने चर्चेला यावे लागले.
सरकारशी झालेली चर्चा
राज्य सरकारकडून मंत्रीमंडळातील काही वरिष्ठ नेते आजाद मैदानावर आले. त्यात सर्वात महत्त्वाचे नाव होते राधाकृष्ण विखे पाटिल यांचे.
सुमारे एक तास चाललेल्या चर्चेत मनोज जरांगे यांनी आपल्या आठ मागण्यांची यादी समोर ठेवली. सरकारने यातील सहा मागण्या तत्काळ मान्य करण्याचा निर्णय घेतला. उर्वरित दोन मागण्यांवर सकारात्मक विचार करून लवकरात लवकर निर्णय घेण्याचे आश्वासन दिले.
सरकारने मान्य केलेल्या मागण्या
सरकारने मान्य केलेल्या सहा मागण्यांमध्ये प्रमुख मागण्या अशा आहेत:
- मराठा समाजाला शिक्षण आणि नोकरीत आरक्षण देणे.
- आरक्षणासाठी आवश्यक कायदेशीर प्रक्रिया जलदगतीने पूर्ण करणे.
- आंदोलनादरम्यान झालेल्या गुन्ह्यांची मागे घेणे.
- विद्यार्थ्यांना तत्काळ शैक्षणिक लाभ देणे.
- रोजगाराच्या संधींमध्ये मराठा युवकांना प्राधान्य.
- समाजाच्या प्रतिनिधींना सरकारसोबत चर्चेच्या व्यासपीठावर सामील करणे.
या सर्व मागण्या मान्य झाल्याने मराठा समाजात आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले.
मनोज जरांगे पाटिल यांची भूमिका
अनशन सोडताना मनोज जरांगे म्हणाले:
“आरक्षणाची लढाई आम्ही जिंकली आहे. आता हे आंदोलन नवी दिशा घेईल. समाजाला न्याय मिळाल्याशिवाय मी थांबणार नाही. सरकारने दिलेले आश्वासन पाळले पाहिजे.”
त्यांनी सर्व मराठा बांधवांना शांतता आणि संयम बाळगण्याचे आवाहन केले.
आंदोलनाची यशस्वी सांगता
अनशन संपताच मैदानावर उपस्थित हजारो आंदोलनकर्त्यांनी जल्लोष केला. जयजयकार, घोषणाबाजी आणि आनंदाचा उत्सव यामुळे आजाद मैदान गाजून गेले.
मराठा समाजातील अनेक नेत्यांनी हे आंदोलन “ऐतिहासिक” असल्याचे सांगितले. यामुळे केवळ आरक्षणाची दिशा बदलणार नाही, तर समाजाच्या ऐक्यालाही बळकटी मिळेल.
मराठा आरक्षण आंदोलनाचे महत्त्व
- या आंदोलनामुळे मराठा समाजाच्या मागण्या राष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आल्या.
- सरकारवर तातडीने निर्णय घेण्याचा दबाव निर्माण झाला.
- समाजातील युवकांना नवी आशा आणि दिशा मिळाली.
- न्याय मिळवण्यासाठी शांततापूर्ण मार्ग किती प्रभावी असतो, याचे उदाहरण या आंदोलनाने घालून दिले.
पुढचा मार्ग
सरकारने घेतलेले निर्णय आता कितपत प्रत्यक्षात उतरतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. कायदेशीर प्रक्रिया, अधिसूचना आणि अंमलबजावणी या टप्प्यांवर समाजाचे लक्ष राहणार आहे.
मनोज जरांगे यांनी सांगितले की, “आपण लढा सोडला नाही. आता आपण समाजाच्या प्रत्येक घटकापर्यंत पोहोचून आरक्षणाच्या न्यायासाठी प्रयत्न सुरूच ठेवणार आहोत.”
निष्कर्ष
Maratha Reservation Andolan चा विजय हा फक्त आरक्षणापुरता मर्यादित नाही, तर समाजाच्या एकतेचा आणि न्यायाच्या लढ्याचा विजय आहे.
मनोज जरांगे यांच्या नेतृत्वाखालील या शांततापूर्ण आंदोलनाने पुन्हा एकदा दाखवून दिले की लोकशाहीत संयम, एकता आणि ठामपणा यामुळे मोठा बदल घडवता येतो.
मराठा समाजाला मिळालेले हे यश भविष्यातील पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरेल.
